Patrimonium

Het erfgoed van de Sint-Sebastiaansgilde

Ons Patrimonium

De gilden hadden vroeger een rijk patrimonium. Op 17 maart 1791 werd onze gilde opgeheven door de Franse overheersers. Alle bezit werd verbeurd verklaard, alles wat vindbaar was, werd aangeslagen en vernietigd. Gelukkig hadden de meeste gilden hun les van vroeger goed onthouden en voorzorgen genomen door het mooiste weg te stoppen; menige stukken werden mee naar huis genomen om te verbergen voor later.

Op 31 augustus 1798 werden de archieven en kostbaarheden van de gilde afgeleverd bij het "Municipal" of stadsbestuur. Later werden met behulp van de paters in de abdij van Tongerlo een aantal stukken opnieuw geïdentificeerd.

Bij de heroprichting van de gilde in 1866 werd opnieuw begonnen met de opbouw van een eigen patrimonium. Nochtans ging dit met vallen en opstaan omdat de gilde verschillende keren in moeilijkheden kwam — denk maar aan de oorlogsjaren — en de gildebroeders en -zusters soms bepaalde stukken als persoonlijk eigendom beschouwden.

De meest waardevolle historische stukken werden in bewaring gegeven op het stadsarchief. De Kaart bepaalt in artikel 56: "Bij ontbinding zullen alle voorwerpen van het patrimonium en het zilver, na inventaris, aan het Gemeentebestuur van Herentals worden overhandigd, om er, tot bij eventuele heroprichting van de Gilde, in het archief bewaard te worden."

Het gildenzilver

Het gildenzilver is de verzamelnaam voor de uiterlijke tekens van waardigheid gedragen door de diverse functies bij de gilde.

Koningsbreuk

Een roodfluwelen kazuifel bekleed met het koningszilver. Het koningszilver bestaat uit een aantal zilveren schilden, één schild voor elke gewezen koning. Het schild bevat de naam, het jaartal van de koningsschieting en een afbeelding.

Op de voorkant bevinden zich de schilden van koningen Roger Janssens (1965), Marc Dankers (1999, 2002, 2008) en Jan Berghmans (2005). Op de achterkant: Jan van de Water (1950), Hilaire Pelligrini (1956), Henri Van Dyck (1972, 1978, 1981, 1984), Victor Heymans (1975), Stan Dams (1987) en Louis van den Broeck (1990, 1993, 1996).

Koningsbreuk voorzijde

Koningsbreuk achterzijde

Keizersbreuk

Halfverheven borstplaat en halsketting uit sterlingzilver. Vervaardigd in 1999 door kunstenaar Xavier Aertgeerts uit Itegem. De plaat bevat de afbeelding van Sint-Sebastiaan omgeven met lauwerkrans van eikenbladeren, verwijzend naar Taxandria. Bovenaan de keizerskroon en onderaan drie holle koningsvogels. Halsketting met 12 schildjes, elk omgeven door het decoratieve acanthusblad.

Louis Van den Broeck schoot zich keizer in 1996 en was dus koning van 1990 tot 1999.

Keizersbreuk voorzijde

Keizersbreuk achterzijde

Schilden

De gilde bezit diverse historische schilden voor de verschillende functies:

  • Schild hoofdman (1885 en 1907)
  • Schild keizer (1890 en 1984)
  • Schild koning (1896, 1953, 1968)
  • Schild gildenprins — de gildenprins is de schutter die tijdens het winterseizoen de beste prestatie leverde. Zijn naam wordt op de achterkant van het schild gegraveerd.

Prinsenschild

Staven

  • Koningsstaf (2005) — de staf van de dienstdoende koning.
  • Keizerstaf (2004) — sterlingzilver en hout, kunstenaar Xavier Aertgeerts uit Itegem. Drie papegaaien dragen de keizerskroon.
  • Hoofdmansstaven — de gilde bezit meerdere staven van hoofdmannen, waaronder een staf met speerpunt daterend van rond 1900.

Koningsstaf

Keizerstaf

Sikkels

  • Sikkel hoofdman (1981)
  • Sikkel Albert Lefebure — gedragen door Albert Lefebure, hoofdman 1977-1980. Door de familie aan de gilde geschonken. Tekst op achterzijde: "José Elewaut schenkt als gildehoofdvrouw voor de 35 jaar huwelijkstrouw aan haar hoofdman Albert Lefebure deze sikkelplaat. Hij bracht het tot opperdeken in de Hoge Gilderaad. Vereerd met Gouden Papegaai 1978. Griffier van Hoge Gilderaad der Kempen 1980."

Sikkel hoofdman

Sikkel Lefebure

Vaandels en beelden

Vaandel 1997

Gildenvaandel naar een ontwerp van Mevr. Anneli Van Grieken-Müller. De vlag werd ingewijd op 2 september 1997. De hoofdkleur is geel en de afboording rood, de kleuren van het hertogdom Brabant. Overdwars een groen Bourgondisch (of Andreas) kruis. Bovenaan de kroon van een Koninklijke Gilde en in het midden een medaillon met de patroonheilige Sint-Sebastiaan. Links en rechts van het medaillon de boog (schutters) en trom (dansers). Onder de boog schild met kruis van Jeruzalem en onder de trom het schild van Herentals.

Gildenvlag 1997

Vaandel 1964

Vaandel gewijd en ingehuldigd op het Gildenfeest van 5 juli 1964. 41 gilden namen aan dit feest deel.

Gildenvlag 1964

Beelden van Sint-Sebastiaan

  • Beeld 1964 — eikenhout, 72 cm. Ontwerp: Jos Van Roey (hoofdman 1960-1970). Beeldhouwer: Frans Draulans uit Zoerle-Parwijs.
  • Beeld 2001 — lindehout, 71 cm op sokkel van 9 cm. Beeldhouwer: Frans De Ryck uit Herentals.

Sint-Sebastiaan beeld

Overige stukken

De papegaai (gaai)

Wordt bovenop de 22 meter hoge staande wip gemonteerd bij het koningsschieten.

De gaai

De bonenpot

Vervaardigd uit eikenhout door Louis Van Den Broeck in 2008. Een bonenpot wordt gebruikt bij het stemmen in de gilde. Er wordt gestemd met witte en zwarte bonen die worden opgehaald in de bonenpot.

De trom

Aangekocht in de jaren 1960. Het roeren van de trom kan als een traditionele gildendiscipline beschouwd worden. Elke gilde telt één tamboer.

De trom

Trofee Landjuweel 1970

Tinnen kan, 40 cm. Opschrift: "IX Landjuweel der Kempische Schuttersgilden te Nieuwmoer op 28 juni 1970 gewonnen door de aloude St.-Sebastiaansgilde van Herentals onder het hoofdmanschap van Jos Van Roey." Bijgevolg mocht de Gilde het X° Landjuweel organiseren in Herentals in 1975.

Trofee Landjuweel

Archiefstukken

De Kaart (1605)

Afschrift van de Charta gildae Herendaliensis (55 artikels) van het begin van de 17° eeuw. Het oorspronkelijke perkament met het reglement van de Sint-Sebastiaansgilde is opgerold op een eiken stok en verpakt in een openslaande eiken buis. Het werd op 27 maart 1948 door de Gilde gedeponeerd in het Stadsarchief van Herentals.

Het notulenboek

Het notulenboek bevat de verslagen van alle gebeurtenissen in de Gilde. Het wordt zorgvuldig bijgehouden door de gildenschrijver en met calligrafie, tekeningen en foto's verlucht. Het vormt een volledig relaas van het rijke gildenleven. Het boek werd in 2006 door het stadsbestuur aan de gilde geschonken.

Het registerboek

Officieel Repertorium van de Gilde. Bevat ondermeer de verschillende versies van de Kaart (1605, 1950, 1966), opsomming van de voornaamste functies en titels en wie ze in de loop der jaren heeft bekleed, en de lijst van de beëdigde gildenleden met datum van toetreding en overlijden of uittreding.

Het wapen van de gilde

Wapen Sint-Sebastiaansgilde

Het wapen van de Sint-Sebastiaansgilde toont Sint-Sebastiaan vastgebonden aan een boom, doorboord met pijlen. Rondom de boom bladeren en vogels. Links het kruis van Jeruzalem (symbool voor de vijf wonden van Christus), rechts een bundel pijlen. Onderaan het jaartal 1404 en bovenaan de kroon van een Koninklijke Gilde.

Het gildenlied

Het gildenlied werd gecomponeerd op een tekst van gildelid Jef Helsen, door de Limburgse toondichter Armand Preud'homme, befaamd om zijn werken "Op de purperen Heide", "Kempenland" en "Suza Nina".

Ofwel was hij bij het componeren van het gildenlied niet in zijn beste dag, ofwel heeft hij de vocale talenten van het gemiddelde gildelid fel overschat. In elk geval blijft het tot een goed einde brengen van het gildenlied (4 bemols!) een formidabele uitdaging.